Een pannenlap lijkt klein werk, tot je er echt een hete pan mee vastpakt. Dan merk je meteen waarom vorm, dikte en steekkeuze ertoe doen. In de keuken werken drie vormen steeds prettig: een dubbel vierkant, een dubbel rond model en een compacte variant in thermische vaste steek.
Waarom deze drie vormen handig zijn
Een gehaakte pannenlap beschermt je handen tegen hitte en kan ook als onderzetter dienen. Juist daarom is niet alleen het uiterlijk belangrijk, maar vooral hoe hij in de hand ligt en hoeveel warmte hij tegenhoudt.
Deze drie vormen hebben elk hun eigen voordeel:
- het dubbele vierkant is eenvoudig op te bouwen en geeft betrouwbare bescherming
- het ronde model volgt mooi de vorm van pannen en schalen
- de thermische variant geeft extra dikte en structuur
Voor alle drie geldt hetzelfde uitgangspunt: dubbele dikte is cruciaal voor goede bescherming tegen hitte. Dat kan met twee lapjes die je samenvoegt, of met een dikkere steekstructuur zoals de thermische vaste steek.
Materialen en gereedschap
Voor een pannenlap, internationaal ook potholder genoemd, werk je met materialen die hitte goed verdragen en stevig blijven in gebruik.
Benodigd:
- 100% katoengaren, bijvoorbeeld 8/8 of dubbele draad 8/4
- circa 50 gram, 100 tot 120 meter per pannenlap
- haaknaald 4 mm of 5 mm
- schaar
- stopnaald of maasnaald voor de afwerking
- stekenmarkeerder, optioneel
Gangbare maten:
- vierkant model, circa 20 x 20 cm, 8 x 8 inch
- rond model, circa 17 tot 19 cm diameter, 7 tot 7,5 inch
Katoen is hier een logische keuze. Het is hittebestendig, duurzaam en kan op 60 graden gewassen worden. Bovendien zijn pannenlappen ideaal om restjes garen op te maken.
Vorm 1: Dubbele vierkante pannenlap met vasten
Dit is een fijn instapmodel. De vorm is overzichtelijk, de steek is eenvoudig en je krijgt door de dubbele laag een stevige lap die prettig werkt in de keuken. Pannenlappen haken voor beginners is een goed startpunt voor wie deze techniek wil leren.
Zo haak je hem
- Haak een lossenketting van 35 lossen, voor ongeveer 20 cm breedte.
- Haak 1 vaste in de 2e losse vanaf de naald en in elke volgende losse.
- Keer het werk met 1 losse, haak 1 vaste in elke steek en herhaal dit tot het werk vierkant is.
- Maak een tweede identiek lapje.
- Leg de twee lapjes op elkaar en haak ze rondom met vasten aan elkaar.
- Maak een ophanglusje door 15 tot 20 lossen te haken aan een hoek, en sluit met een halve vaste.
- Hecht af en werk de draden weg.
Waarom dit model prettig werkt
Een vierkante vorm ligt stabiel onder pannen en ovenschalen. Door twee lapjes op elkaar te haken krijg je de dubbele dikte die nodig is om warmte beter te isoleren. Voor beginners is dit ook een goed oefenproject om steekspanning te leren.
Vorm 2: Dubbele ronde pannenlap met stokjes
Sommige mensen pakken liever een pan vast met een ronde lap. Die heeft geen hoeken, draait makkelijk mee in de hand en werkt ook mooi als onderzetter. Dikke pannenlappen haken biedt extra informatie over het belang van dikte en structuur.
Zo haak je hem
- Begin met een magische ring of met 4 lossen die je sluit met een halve vaste.
- Toer 1: haak 3 lossen, die tellen als het eerste stokje, daarna 11 stokjes in de ring. Sluit met een halve vaste, voor een totaal van 12 stokjes.
- Toer 2: haak 3 lossen, daarna 2 stokjes in elke steek, sluit met een halve vaste.
- Toer 3 en verder: meerder gelijkmatig om de ronde vorm te behouden, bijvoorbeeld met het ritme 1 stokje, 2 stokjes in de volgende steek, herhalen.
- Haak twee identieke rondjes tot de gewenste diameter van circa 17 tot 19 cm, 7 tot 7,5 inch.
- Leg de twee rondjes op elkaar en haak ze rondom met vasten aan elkaar.
- Maak een ophanglusje van 16 lossen en sluit met een halve vaste.
- Hecht af en werk de draden weg.
Waarom dit model prettig werkt
Een rond model voelt vaak soepel aan in gebruik. Het is handig onder kommen, pannen en schalen, en het heeft een zachte, klassieke uitstraling. Ook hier zorgt de dubbele laag voor betere bescherming tegen hitte.
Let bij dit model goed op het meerderen. Als je te weinig meerdert, trekt het werk krom. Als je te veel meerdert, gaat het golven.
Vorm 3: Vierkante pannenlap in thermische vaste steek
Wie een dikkere structuur wil zonder twee losse delen aan elkaar te zetten, komt al snel uit bij de thermische vaste steek. Die geeft een compacte, stevige lap met extra textuur. Vaste haken leren kan helpen om deze techniek onder de knie te krijgen.
Dit model is meer geschikt voor gemiddeld niveau. Niet omdat de basis ingewikkeld is, maar omdat je nauwkeuriger moet insteken en je steekspanning belangrijker wordt.
Zo haak je hem
- Zet een ketting van 36 lossen op met haaknaald 4 mm.
- Toer 1: haak 1 vaste in de 2e losse vanaf de haaknaald en daarna 1 vaste in elke volgende losse, keer. Je hebt dan 35 vasten.
- Toer 2 tot en met 64: haak 1 losse, daarna 35 thermische vasten. Daarbij steek je in de achterste lus en in de lus van de vorige toer.
- Haak door tot de gewenste afmeting van circa 18 x 18 cm.
- Werk af met een rand van vasten rondom, inclusief een ophanglusje.
- Hecht af en werk de draden weg.
Waarom dit model prettig werkt
De thermische steek geeft een mooie dikke structuur. Daardoor voelt deze pannenlap stevig aan en is hij prettig voor wie extra bescherming wil. Ook als onderzetter werkt dit type goed, omdat het compact en vormvast blijft.
Welke vorm kies je het best?
Dat hangt vooral af van hoe je hem gebruikt.
Kies het dubbele vierkant als je:
– een eenvoudig en duidelijk patroon wilt
– graag een rechte, stabiele vorm gebruikt
– een goed beginnersproject zoekt
Kies het ronde model als je:
– een zachtere vorm prettig vindt in de hand
– een pannenlap wilt die ook mooi als onderzetter ligt
– graag in toeren haakt
Kies de thermische variant als je:
– extra dikte en textuur wilt
– liever één stevige lap haakt dan twee delen samenvoegt
– al wat zekerder bent met gelijkmatig haken
De tijdsduur blijft overzichtelijk. Reken op 1 tot 2 uur per pannenlap, of een of twee avonden voor een project.
Tips voor een strak resultaat
Een nette pannenlap zit vaak in kleine keuzes aan de werktafel.
Haak strak genoeg om warmte goed te isoleren. Te los werk laat meer hitte door en geeft minder bescherming.
Let op een gelijkmatige steekspanning. Daarmee blijft een vierkant recht en een rond model mooi vlak.
Gebruik 100% katoengaren voor hittebestendigheid en duurzaamheid. Dat maakt echt verschil in dagelijks gebruik.
Blocken kan helpen om de lap mooi in vorm te krijgen. Zeker bij een vierkant model kan dat de randen netter maken.
Veelgemaakte fouten
Te los haken
Dit is waarschijnlijk de belangrijkste fout. Een luchtige structuur lijkt misschien prettig tijdens het haken, maar laat warmte sneller door.
Steken verliezen of verkeerd meerderen
Bij een vierkant werk gaat het dan scheef lopen. Bij een rond model krijg je sneller een komvorm of juist een golvende rand.
Een te strakke opzetketting
Dan trekt de onderkant samen en krijg je geen mooi vierkant. Vooral bij een basispatroon met vasten zie je dat snel terug.
Leuke variaties
Met een eenvoudige basis kun je toch veel kanten op.
- Maak strepen door na enkele toeren van kleur te wisselen.
- Pas het formaat aan door het aantal lossen en toeren te veranderen, dit varieert per patroon.
- Geef voor- en achterkant verschillende kleuren als je twee lapjes samenvoegt.
- Kies reliëfsteken zoals de wafelsteek of de thermische steek voor extra dikte en textuur. Haakpatronen begrijpen en kiezen kan helpen bij het vinden van een geschikt patroon.
Ouderwetse pannenlappen zijn vaak eenvoudig en makkelijk te haken, en juist daarin zit hun charme. Ze zijn praktisch, snel klaar en je gebruikt ze echt iedere dag.
FAQ
Welk garen is het beste voor pannenlappen?
100% katoen, zoals 8/8 of dubbele 8/4. Katoen is hittebestendig, duurzaam en wasbaar op 60 graden.
Hoe dik moet een gehaakte pannenlap zijn?
Dubbeldik werkt het prettigst, of gehaakt met een dikke steek zoals de thermische steek.
Wat is een praktische maat voor een gehaakte pannenlap?
Circa 18 x 18 cm tot 22 x 22 cm, ongeveer 8 x 8 inch voor een gangbaar formaat. Ronde modellen zijn vaak circa 17 tot 19 cm in diameter, 7 tot 7,5 inch.
Hoe was ik een gehaakte pannenlap?
Op 60 graden in de wasmachine.
Is dit een geschikt project voor beginners?
Ja, vooral het basis vierkante of ronde model. Het is een goed oefenproject om steekspanning te leren.
Kan ik een pannenlap ook als onderzetter gebruiken?
Ja, daar is hij heel geschikt voor. Zeker een dikkere uitvoering werkt prettig onder hete pannen en schalen.
