Een sok die bij de hiel afzakt of juist knelt bij de wreef, zit zelden fout door het patroon alleen. Vaak begint het al bij de maat. Bij sokken breien is een goede maattabel daarom geen extraatje, maar je startpunt.
Voor baby, kind en volwassene wil je hetzelfde eindresultaat: warme, duurzame en goed passende sokken. Alleen de aantallen verschillen. En juist die verschillen maken het prettig om vooraf even rustig te kijken welke maat je nodig hebt, hoeveel steken daarbij horen en waar je tijdens het breien op moet letten.
Welke maat gebruik je bij sokken breien?
Bij een paar handgebreide sokken kijk je niet alleen naar de schoenmaat, maar ook naar stekenverhouding en voetlengte. Daarom begin je altijd met een proeflapje van minimaal 10 x 10 cm. Daarna meet je je gauge en pas je zo nodig de naalddikte aan.
Voor gangbare sokken van 4-draads sokkenwol gelden deze richtlijnen:
- Kind, maat 22-30: 40-48 steken opzetten, 10-12 steken per naald
- Dames, maat 36-41: 60-64 steken opzetten, 15-16 steken per naald
- Heren, maat 42-46: 68-72 steken opzetten, 17-18 steken per naald
Voor maat 38/39 is de voetlengte circa 24-25 cm, inclusief hiel.
Voor babymaten staat geen vast aantal steken in deze gegevens. Daar geldt dus: varieert per patroon.
Maattabel voor kind en volwassene
Een compact overzicht werkt aan de werktafel vaak het fijnst.
| Doelgroep | Maat | Opzetten | Verdeling per naald |
|---|---|---|---|
| Kind | 22-30 | 40-48 steken | 10-12 steken |
| Dames | 36-41 | 60-64 steken | 15-16 steken |
| Heren | 42-46 | 68-72 steken | 17-18 steken |
Werk je met Magic Loop, dan verdeel je de steken over 2 naalden in plaats van 4.
En hoe zit het met baby sokken?
Bij baby sokken is de maat extra gevoelig, omdat kleine verschillen meteen merkbaar zijn in pasvorm. Een algemene tabel met vaste aantallen staat hier niet bij, dus daarvoor volg je het beste een patroon dat specifiek voor babyvoetjes is geschreven.
Dat is geen omweg, maar juist handig. Bij zulke kleine maten spelen garendikte, spanning en gekozen hielconstructie nog sterker mee. Voor baby sokken geldt daarom: varieert per patroon.
Welke wol en naalden horen bij deze maten?
Voor gewone sokken in schoenen wordt meestal sokkenwol gebruikt van 75% wol en 25% polyamide of nylon. Die samenstelling maakt het garen slijtvast en elastisch, precies wat je bij dit project nodig hebt.
Handige richtlijnen:
- 4-draads sokkenwol is standaard
- 6-draads sokkenwol kan ook
- looplengte voor sokken in schoenen: circa 400 meter per 100 gram
- volwassen sokken tot en met maat 46: 100 gram garen
- kindersokken: 50-75 gram garen
- gangbare naalddikte voor 4-draads wol: 2,5 mm
Qua gereedschap gebruik je meestal:
- 5 sokkennaalden zonder knop
- of een rondbreinaald met lange kabel voor Magic Loop
- stekenmarkeerders
- schaar
- stopnaald
- haaknaald voor gevallen steken
- meetlint of sokkenliniaal
Zo gebruik je een maattabel in de praktijk
Een tabel is pas echt nuttig als je weet hoe je die vertaalt naar je breiwerk. Dit is de meest logische volgorde.
- Kies je patroon en garen en maak een proeflapje van minimaal 10 x 10 cm.
- Meet je stekenverhouding en pas de naalddikte aan als dat nodig is.
- Zoek de juiste maat op in de tabel en zet het bijbehorende aantal steken op met een elastische methode, bijvoorbeeld long-tail cast-on.
- Verdeel de steken gelijkmatig over 4 naalden, of over 2 naalden als je Magic Loop gebruikt.
- Brei de boord in boordsteek, bijvoorbeeld 1 recht, 1 averecht of 2 recht, 2 averecht, voor 2-6 cm of de gewenste lengte.
- Brei het been in tricotsteek of in patroon tot aan de hiel.
- Brei de hiel over de helft van de steken, bijvoorbeeld 32 steken.
- Vorm de hiel met verkorte toeren, bijvoorbeeld als Hollandse hiel of boomeranghiel.
- Neem steken op langs de zijkanten van de hiel voor de spie.
- Brei weer in het rond en minder voor de spie tot je terug bent op het oorspronkelijke aantal steken.
- Brei de voet tot net voor de kleine teen.
- Begin met minderen voor de teen, vaak in elke tweede of derde ronde.
- Minder regelmatig tot circa 8 steken over zijn.
- Hecht af met maassteek, ook bekend als Kitchener stitch, voor een onzichtbare naad.
- Werk alle losse draden weg.
Waarom een proeflapje bij sokken echt verschil maakt
Veel breiers slaan dit liever over, zeker bij een klein project. Toch is dat juist bij sokken een van de snelste manieren om teleurstelling te voorkomen.
Brei je te strak, dan mist de sok elasticiteit en trek je hem moeilijk aan. Dan helpt het om een halve maat grotere naald te kiezen. Brei je losser, dan kan dezelfde opzetmaat ineens te ruim uitvallen. De maattabel geeft dus een goede basis, maar je spanning bepaalt hoe die basis in het echt uitpakt.
Daar komt nog iets bij. Een sok hoort niet wijd om de voet te hangen. Zonder negatieve ease wordt hij te los. Een bruikbare richtlijn is om de omtrek met 10% te verminderen.
Veelgemaakte fouten bij maat kiezen
De meeste maatproblemen ontstaan niet halverwege bij de teen, maar veel eerder.
Te strak breien
De sok rekt dan te weinig mee. Vooral de boord en wreef voelen snel krap aan. Een halve maat grotere naald kan helpen.
Steken verliezen of ongemerkt meerderen
Dan krijg je twee verschillende sokken, of een voet die ineens breder wordt. Gebruik stekenmarkeerders en tel regelmatig.
Fout in de hielconstructie
Een sok kan dan afschuiven, ook als het aantal steken op papier klopt. Controleer goed waar de hiel begint en gebruik een sokkenliniaal.
Verkeerd garen kiezen
Voor beginners werkt gladde, lichte sokkenwol prettiger dan pluizig, erg glad of donker garen. Je ziet je steken beter en telt makkelijker.
Variaties die invloed hebben op maat en pasvorm
Niet elke sok wordt van boord naar teen gebreid. Je kunt ook teen naar boord werken, toe-up genoemd. Dat is handig als je tussendoor wilt passen of je garen helemaal wilt opmaken.
Ook de hiel heeft invloed op hoe een sok zit. Veelgebruikte varianten zijn:
- boomeranghiel
- klassieke versterkte hiel
- Franse of Hollandse hiel
Daarnaast kun je spelen met het uiterlijk:
- ribbelsokken
- streepjessokken
- kabelpatronen
- kleurpatronen
En met materiaal:
- alpaca voor een gevoelige huid
- katoen voor zomer
- merinoblends
Bij zulke variaties blijft de maattabel een vertrekpunt, maar de uitwerking kan per patroon verschillen.
Hoe lang duurt het om sokken te breien?
Basissokken kosten ongeveer 15 uur breitijd. Wie veel doorbreit, heeft de meeste paren binnen een week af. Beginners doen er vaak ongeveer 3 weken over.
Dat maakt dit project overzichtelijk. Sokken breien is compact, goed mee te nemen en geeft relatief snel resultaat.
Een klein stukje achtergrond
Sokken horen bij de oudste gebreide kledingstukken. De vroegste exemplaren uit Egypte, uit 300-500 n.Chr., waren nog genaaldbonden, een voorloper van breien. Het breien zoals we dat nu kennen kwam in Europa op rond de 11e en 12e eeuw. In de 14e eeuw waren sokken al een van de eerste gebreide kledingstukken.
Leuk om te weten, maar aan de werktafel heb je vooral iets aan dit simpele advies: meet eerst, zet daarna pas op.
FAQ
Hoe moeilijk is sokken breien voor een beginner?
Het lijkt moeilijker dan het is. Je hebt wel basiskennis van recht en averecht nodig en het helpt als je al rond kunt breien. Het niveau is gemiddeld, dus meestal niet het eerste project.
Kan ik sokken breien met rechte naalden?
Niet echt voor gewone sokken. Ze worden meestal rond gebreid voor een buisvorm. Met rechte naalden krijg je naden. Voor bedsokken kunnen sokken wel vlak met 2 naalden worden gebreid.
Hoeveel wol heb ik nodig voor een paar sokken?
Voor volwassen sokken is 100 gram standaard, tot en met maat 46. Voor kindersokken gebruik je 50-75 gram. De exacte hoeveelheid varieert per patroon.
Is sokkenwol hetzelfde als gewone wol?
Nee. Sokkenwol bevat polyamide of nylon naast wol. Dat zorgt voor slijtvastheid en elasticiteit.
Hoeveel steken moet ik opzetten voor sokken?
Dat hangt af van maat en garendikte. Voor 4-draads garen gelden als richtlijn 40-48 steken voor kindermaten 22-30, 60-64 voor damesmaten 36-41 en 68-72 voor herenmaten 42-46.
Waar let ik op als mijn sok te los zit?
Controleer je stekenverhouding en houd rekening met negatieve ease. Een bruikbare richtlijn is om de omtrek met 10% te verminderen.
